Safngripir Náttúrufræðistofu Kópavogs

Náttúrufræðistofa Kópavogs er með einn allra glæsilegasta sýningasal landsins þar sem finna má mikla fjölbreytni af ýmsum góðum gripum. Stórt safn uppstoppaðra fugla og dýra er þar að finna sem og fiska, steina, skeljar og margt fleira. Smellið á nafnið til að skoða betur safngripi.

Skeljar Samlokur eða skeljar (Bivalvia), mynda um sig hús úr tveimur skeljum sem eru spegilmynd hvor annarar. Skoða nánar -> Botnfiskar Hér er slegið saman fjölbreytilegum hópum fiska sem allir eiga það sameginlegt að halda sig mest á eða nálægt botni, eru botnlægir. Þeir geta þó haldið sig á nokkuð mismunandi dýpi, fara þó fæstir mikið niður fyrir 600 metra. Skoða nánar -> Æðvængjur Ættbálkur æðvængja (Hymenoptera) samanstendur af 91 ætt, en innan þeirra eru um 200 þús. tegundir. Æðvængjur skiptast í tvo undirættbálka, sagvespur annarsvegar en snýkjuvespur, geitunga, maura, bý- og hunangsflugur hinsvegar. Hér á landi hafa fundist um 260 tegundir æðvængja. Skoða nánar -> Ránfuglar Helstu einkenni ránfugla eru hvasst og krókbogið nef, sterkar og hvassar klær og mjög skörp sjón. Til eru hátt í 300 tegundir af 5 ættum. Á íslandi verpa 3 tegundir af 2 ættum. Skoða nánar -> Síldfiskar Síldfiskar (Isospondyli) kallast einn ættbálkur fiska, þetta eru frumstæðir fiskar, eyruggar oft neðarlega, kviðuggar aftarlega og einn bakuggi auk veiðiugga hjá sumum tegundum. Til þessa hóps teljast til dæmis loðna, síld og lax ásamt um 50 öðrum tegundum í 15 ættum. Skoða nánar -> Selir Skoða nánar -> Tannhvalir Skoða nánar -> Skíðishvalir Skoða nánar -> Rándýr Skoða nánar -> Nagdýr Skoða nánar -> Gæsir Gæsir eru hóphneigðir fuglar, fljúgja oddaflug og skvaldra mikið á flugi. Þær eru að mestu jurtaætur og lifa á villtum jurtum auk þess að nýta sér túnrækt. Um 25 gæsategundir eru til í heiminum. Á Íslandi verpa 3 tegundir og að auki hafa sést 6 tegundir. Skoða nánar -> Endur Um 100 andategundir eru til í heiminum. Á Íslandi verpa óvenjumargar tegundir, alls 17, og ad auki hafa sést 16 tegundir. Karlfuglar, steggir, eru flestir litskrúdugir, en kvenfuglar, kollur, ofast brúnlitar. Buslendur ná í æti á vatnsbordi eda standa á haus og teygja sig eftir í æti á botni. Kafendur og fiskiendur kafa eftir æti. Skoða nánar -> Kjaftagelgjur Það er sérstaklega tvennt sem einkennir þessa fiska. Þeir eru hausstórir og upp úr hausnum gengur þráður eða armur, oft með ljósfæri á endanum. Er hér á ferðinni bakuggi sem breyst hefur í nokkurskonar tálbeitu eða veiðistöng. Flestir þessara fiska halda sig á töluverðu dýpi eða í kring um 1000 metra. Skoða nánar -> Hornsíli Litlir fiskar, oftast 4 - 8 cm langir. Fremri bakuggi og kviðuggar ummyndaðir í gadda. Oft með brynplötur á hliðum. Lifa bæði í sjó og fersku vatni. Skoða nánar -> Sjaldséðir flækingsfiskar Hér verður gerð grein fyrir fáséðum fiskum sem þó hefur rekið á fjörur okkar. Skoða nánar -> Pípunefir Á Íslandi eru tvær ættir af þessum ættbálki, fýlingaætt (Procellariidae) og sæsvölur (Hydrobatidae). Þetta eru meðalstórir og litlir sjófuglar, með nasaholur sem opnast ofan á nefinu og mynda pípu. Þeir spúa lýsi og fæðuleifum til að bægja frá hættu. Af fýlingum og sæsvölum eru til um 120 tegundir í heiminum og verpa 4 þeirra á Íslandi. Að auki eru 2 tegundir (gráskrofa og hettuskrofa)reglulegir sumargestir. Skoða nánar -> Brúsar Stórir vatnafuglar, með stutta vængi og djúpsyndir. Fara afar sjaldan á land nema til að verpa. Eru fiski- og skordýraætur. Af brúsum eru til 5 tegundir í heiminum og verpa 2 tegundir á Íslandi. Skoða nánar -> Súlur og skarfar Pelíkanaættbálkur. Af þessum ættbálki eru 3 tegundir á Íslandi og tilheyra þær súluætt (Sulidae) og skarfaætt (Phalacrocoraacidae). Í Evrópu hefur sést til alls 14 tegunda af þessum tveimur ættum. Þetta eru stórir sjófuglar, með sundfit milli allra fjögurra táa, fiskiætur og verpa á skerjum og klettum. Skoða nánar -> Vaðfuglar Vaðfuglar tilheyra ættbálki strandfugla (Charadriiformes). Á Íslandi verpa 11–13 tegundir vaðfugla reglulega og tilheyra þeir þremur ættum, tjaldaætt, lóuætt og snípuætt. Vaðfuglar eru yfirleitt langnefjaðir, háfættir og annað hvort með vaðfætur eða sundblöðkur. Ofast eru eggin fjögur og ungar klekjast vel þroskaðir úr þeim. Ísland er mjög mikilvæg varpstöð fyrir vaðfugla í Evrópu. Talið er að allt að 20% evrópskra vaðfugla hafi búsetu á Íslandi á sumrin. Ísland er einnig mikilvægur viðkomustaður á vorin og haustin fyrir farfugla sem eiga leið milli Evrópu og Norður-Ameríku og Grænlands. Skoða nánar -> Hænsnfuglar Hænsnfuglaættbálkurinn er mjög fjölbreyttur. Hænsnfuglar eru búkmiklir landfuglar, með stutta vængi, hraðfleygir en fljúga stutt í einu. Rúmlega 300 tegundir eru til í heiminum en aðeins 12 tegundir verpa í Evrópu og á Íslandi lifir 1 tegund, rjúpan. Skoða nánar -> Spörfuglar Spörfuglar eru tegundaríkasti fuglaættbálkur heims. Um 5.900 tegundir spörfugla eru til í heiminum, sem svarar til um 60% allra núlifandi fuglategunda. Á Íslandi eru þekktar um 70 tegundir. Spörfuglar eru allir landfuglar, með mjög stóra afturtá en öðru leyti mjög sundurleitur hópur. Skoða nánar -> Svartfuglar Svartfuglar tilheyra ættbálki strandfugla (Charadriiformes) og teljast allir til svartfuglaættar (Alcidae). Á Norður-Atlantshafi eru þekktar 6 tegundir og verpa þær allar á Íslandi. Þessar tegundir eru langvía, stuttnefja, álka, teista, haftyrðill og lundi. Svartfuglar halda til á rúmsjó og í sjávarbjörgum allan ársins hring. Fulgarnir eru vænglitlir, þungir til flugs og fætur mjög aftarlega á búk eins og títt er um fugla sem kafa eftir æti. Þeir verpa allir einu eggi, nema teista sem oftast verpir tveimur eggjum. Skoða nánar -> Kjóar og skúmar Kjóar og skúmar tilheyra ættbálki strandfugla (Charadriiformes) og eru aðeins 8 tegundir til í heiminum. Á Íslandi verpa kjói og skúmur, en fjallkjói og ískjói eru fargestir. Þessir fuglar eru þekktir fyrir mikla flugfimi enda lifa þeir töluvert á því að elta aðra fugla uppi og ræna þá ætinu. Skoða nánar -> Djúpberg Djúpberg storknar sem misstórir berghleifar eða eitlar í kvikuhólfum á um eða yfir 1 km dýpi í jarðskorpunni. Við landris og veðrun löngu síðar koma djúpbergslögin í ljós. Skoða nánar -> Basalt Basalt er basískt gosberg (<52% SiO2). Helstu frumsteindir í basalti: Plagíóklas, pýroxen, ólívín og seguljárnsteinn. Af basalti eru til ýmis afbrigði. Milli 80 - 90% af öllu storkubergi hér á landi er úr basalti. Skoða nánar -> Rhyolít (líparít) Rhyolit er dulkornótt eða glerkennt súrt gosberg (>65% SiO2), oft ljóst að lit. Það er oft straumflögótt með mislitum röndum. Það finnst um allt land en minnst þó á vestfjörðum. Helstu frumsteindir í ljósgrýti: Kvars, ortóklas, plagíóklas og glimmer (vatnsblönduð kalí-ál-siliköt). Af ljósgrýti eru til nokkur afbrigði. Skoða nánar -> Andesít Andesít er ísúrt gosberg (52-65% SiO2) sem stendur á milli basalts og líparíts að samsetningu. Það er bundið við megineldstöðvar. Skoða nánar -> Kuðungar Sniglar eða kuðungar (Gastropoda), skipa stærsta flokk lindýra (35.000 tegundir). Oftast hafa þessi dýr eina skel sem er undin upp og myndar spíral. Skoða nánar -> Bjöllur Bjöllur (Coleoptera) er fjölskipaður ættbálkur sem inniheldur 166 ættir og um 370 þús. tegundir. Hér á landi hafa fundist um 160 tegundir auk flækinga. Helsta einkenni þeirra er að fremra vængjaparið er ummyndað í skildi, en undir þeim eru flugvængirnir. Þær eru margvíslegar að stærð, lit og lögun og geta verið mjög skrautlegar. Á þessum vef er að finna myndir ýmis konar skordýrum, meðal annars bjöllum (á ensku). Skoða nánar -> Fiðrildi Ættbálkur fiðrilda (Lepidoptera) telur um 165 þús. tegundir í 127 ættum. Lirfurnar eru yfirleitt plöntuætur en fullorðnu dýrin hafa sograna og lifa á blómasafa. Hérlendis lifa um 60 tegundir en að flækingum meðtöldum hafa fundist hér um 100 tegundir. Meirihluti íslenskra fiðrilda tilheyrir þremur ættum, en það eru fetaætt (Geometridae), ygluætt (Noctuidae) og vefaraætt (Tortricidae). Fiðrildarannsóknir Náttúrufræðistofnunar Íslands Á þessari síðu má finna talsverðar upplýsingar um fiðrildi (á ensku) Skoða nánar -> Nökkvar og Skeljungar Tveir hópar lindýra eru nokkuð keimlíkir í útliti en fremur tegundafáir en það eru Nökkvar (Polyplacophora) og Skeljungar (Monoplacophora). Eru þeir um margt líkir kuðungum s.s að hafa undir sér nokkuð breiðan fót sem þeir nota til að festa sig við undirlagið. Skoða nánar -> Molaberg Molaberg (setberg) er samþjöppuð bergmylsna úr storkubergi. Bergmylsnan myndast vegna veðrunar og rofs þar sem áhrif hitastigs, vatns og vinda spila saman. Skoða nánar -> Berskjöldungar Berskjöldungar (Aplacophora) eru afar smár hópur dýra sem talin er til lindýra. Þeir hafa fundist víða um sjó og allt niður á 9000 m dýpi. Þeir eru annars mjög frumstæðir í útliti, minna helst á orma og erfitt er að greina helstu einkenni lindýra á þeim. Skoða nánar -> Hyrnur Hyrnur (Scaphopoda) eru sjötti flokkurinn sem hér verður minnst á. Hyrnurnar búa í einfaldri skel, sem er pípa sem mjókkar aftur í annan endann líkt og kramarhús. Skoða nánar -> Smokkdýr Smokkdýr (Cephalopoda) eru sjöundi hópurinn en hann samanstendur af smokkfiskum og kolkröbbum. Mörgum vekur það undrun að þessi dýr teljist skyld kuðungum og skeljum. Skoða nánar -> Holufyllingar Þegar heitt vatn leikur um holrými í berggrunni jarðar leysast ýmis steinefni upp úr berginu. Þegar vatnið kólnar falla steinefnin úr upplausn og mynda kristalla. Ef holur og glufur eru í berginu vaxa kristallarnir og klæða eða fylla holrýmið að innan og myndast þá holufyllingar. Hér að neðan verður getið helstu gerða holufyllinga sem finnast hér á landi. Skoða nánar -> Fróðleikur um Jarðfræði Íslands Hér hafa verið tekin saman nokkur atriði er varða jarðfræði Íslands. Skoða nánar -> Tvívængjur Tvívængjur (Diptera) er einn af meginættbálkum skordýra og samanstendur af 130 ættum sem i eru um 120 þús. tegundir. Hér á landi lifa um 300 tegundir þeirra. Þessi skordýr greina sig frá öðrum að því leiti að þau hafa aðeins eitt vængjapar. Til þessa hóps teljast margar af þeim flugum sem eru áberandi hér á landi s.s. mýflugur, fiskiflugur og húsflugur. Skoða nánar -> Máfar Máfar eru af sama ættbálki og kjóar og þernur. Þeir teljast til strandfugla (Charadriiformes). Þessir fuglar lifa einna helst á fiski en éta einnig skordýr, fuglsunga, egg og úrgang. Goggur þeirra er sterklegur með boginn krók á endanum. Karlfuglinn er yfirleitt stærri en kvenfuglinn en að öðru leiti eru bæði kynin eins í útliti. Fuglarnir verpa í byggðum og er eggjafjöldinn um 2-3 egg. Á Íslandi eru 7 tegundir máfa af máfaætt sem verpa að staðaldri, 2 sem hafa vetursetu og 1 sem kemur árvisst allt árið um kring. Á safninu eru 8 tegundir máffugla til sýnis en tegundir máfa eru um 45. Skoða nánar ->