Náttúrufræðistofa
Forsíða
Þjónusta
Fréttir
Um okkur
Starfsfólk
Fyrirspurn
Tenglar
Safngripir
Fiskar
Fuglar
Lindýr
Spendýr
Skordýr
Steinar
Rannsóknir
Útgefið efni
Alþjóðlegt samstarf
Heimilda- og tegundalistar
Rannsóknaverkefni tengd framhaldsnámi
Ráðstefnur
Vöktunarverkefni
Yfirlitskönun á lífríki íslenskra vatna
Yfirstandandi rannsóknir
Fuglar


Náttúrufræðistofan á talsvert safn uppstoppaðra fugla. Á safninu eru til sýnis yfir 60 tegundir fugla, þar af 11 andartegundir af báðum kynjum. Eins og myndin ber með sér er góð aðstaða til að skoða fuglasafnið. Í sýningarsal má einnig finna helstu upplýsingar um fuglana, s.s. stofnstærðir og farleiðir. Hér að neðan er listi yfir þá fugla sem sjá má í sýningarsal okkar, ásamt upplýsingum um hverja tegund.

Helstu heimildir:
The encyclopaedia of birds. Ritstj. Christopher M. Perris og Alex L. A. Middleton. Útg. George Allen & Unwin, London 1985.
Fuglar í náttúru Íslands. Höf: Guðmundur Páll Ólafsson. Útg. Mál og menning 1987
Íslenskir fuglar. Höf: Ævar Petersen og Jón Baldur Hlíðberg. Útg. Vaka-Helgafell hf. 1998.

Nokkrar vefsíður með fuglaefni:
Fuglavefurinn
Íslandsvefurinn
The Online Guide to British Birds
The African-Eurasian Waterbird Agreement (AEWA)
Animal Diversity Web
Brúsar
Stórir vatnafuglar, með stutta vængi og djúpsyndir. Fara afar sjaldan á land nema til að verpa. Eru fiski- og skordýraætur.
Af brúsum eru til 5 tegundir í heiminum og verpa 2 tegundir á Íslandi.
Pípunefir
Á Íslandi eru tvær ættir af þessum ættbálki, fýlingaætt (Procellariidae) og sæsvölur (Hydrobatidae). Þetta eru meðalstórir og litlir sjófuglar, með nasaholur sem opnast ofan á nefinu og mynda pípu. Þeir spúa lýsi og fæðuleifum til að bægja frá hættu. Af fýlingum og sæsvölum eru til um 120 tegundir í heiminum og verpa 4 þeirra á Íslandi. Að auki eru 2 tegundir (gráskrofa og hettuskrofa)reglulegir sumargestir.
Súlur og skarfar
Pelíkanaættbálkur. Af þessum ættbálki eru 3 tegundir á Íslandi og tilheyra þær súluætt (Sulidae) og skarfaætt (Phalacrocoraacidae). Í Evrópu hefur sést til alls 14 tegunda af þessum tveimur ættum. Þetta eru stórir sjófuglar, með sundfit milli allra fjögurra táa, fiskiætur og verpa á skerjum og klettum.
Endur
Um 100 andategundir eru til í heiminum. Á Íslandi verpa óvenjumargar tegundir, alls 17, og ad auki hafa sést 16 tegundir. Karlfuglar, steggir, eru flestir litskrúdugir, en kvenfuglar, kollur, ofast brúnlitar. Buslendur ná í æti á vatnsbordi eda standa á haus og teygja sig eftir í æti á botni. Kafendur og fiskiendur kafa eftir æti.
Gæsir
Gæsir eru hóphneigðir fuglar, fljúgja oddaflug og skvaldra mikið á flugi. Þær eru að mestu jurtaætur og lifa á villtum jurtum auk þess að nýta sér túnrækt. Um 25 gæsategundir eru til í heiminum. Á Íslandi verpa 3 tegundir og að auki hafa sést 6 tegundir.
Ránfuglar
Helstu einkenni ránfugla eru hvasst og krókbogið nef, sterkar og hvassar klær og mjög skörp sjón. Til eru hátt í 300 tegundir af 5 ættum. Á íslandi verpa 3 tegundir af 2 ættum.
Hænsnfuglar
Hænsnfuglaættbálkurinn er mjög fjölbreyttur. Hænsnfuglar eru búkmiklir landfuglar, með stutta vængi, hraðfleygir en fljúga stutt í einu. Rúmlega 300 tegundir eru til í heiminum en aðeins 12 tegundir verpa í Evrópu og á Íslandi lifir 1 tegund, rjúpan.
Vaðfuglar
Vaðfuglar tilheyra ættbálki strandfugla (Charadriiformes). Á Íslandi verpa 11–13 tegundir vaðfugla reglulega og tilheyra þeir þremur ættum, tjaldaætt, lóuætt og snípuætt. Vaðfuglar eru yfirleitt langnefjaðir, háfættir og annað hvort með vaðfætur eða sundblöðkur. Ofast eru eggin fjögur og ungar klekjast vel þroskaðir úr þeim.

Ísland er mjög mikilvæg varpstöð fyrir vaðfugla í Evrópu. Talið er að allt að 20% evrópskra vaðfugla hafi búsetu á Íslandi á sumrin. Ísland er einnig mikilvægur viðkomustaður á vorin og haustin fyrir farfugla sem eiga leið milli Evrópu og Norður-Ameríku og Grænlands.
Kjóar og skúmar
Kjóar og skúmar tilheyra ættbálki strandfugla (Charadriiformes) og eru aðeins 8 tegundir til í heiminum. Á Íslandi verpa kjói og skúmur, en fjallkjói og ískjói eru fargestir. Þessir fuglar eru þekktir fyrir mikla flugfimi enda lifa þeir töluvert á því að elta aðra fugla uppi og ræna þá ætinu.
Máfar
Máfar eru af sama ættbálki og kjóar og þernur. Þeir teljast til strandfugla (Charadriiformes). Þessir fuglar lifa einna helst á fiski en éta einnig skordýr, fuglsunga, egg og úrgang. Goggur þeirra er sterklegur með boginn krók á endanum. Karlfuglinn er yfirleitt stærri en kvenfuglinn en að öðru leiti eru bæði kynin eins í útliti.

Fuglarnir verpa í byggðum og er eggjafjöldinn um 2-3 egg. Á Íslandi eru 7 tegundir máfa af máfaætt sem verpa að staðaldri, 2 sem hafa vetursetu og 1 sem kemur árvisst allt árið um kring. Á safninu eru 8 tegundir máffugla til sýnis en tegundir máfa eru um 45.
Svartfuglar
Svartfuglar tilheyra ættbálki strandfugla (Charadriiformes) og teljast allir til svartfuglaættar (Alcidae). Á Norður-Atlantshafi eru þekktar 6 tegundir og verpa þær allar á Íslandi. Þessar tegundir eru langvía, stuttnefja, álka, teista, haftyrðill og lundi.

Svartfuglar halda til á rúmsjó og í sjávarbjörgum allan ársins hring. Fulgarnir eru vænglitlir, þungir til flugs og fætur mjög aftarlega á búk eins og títt er um fugla sem kafa eftir æti. Þeir verpa allir einu eggi, nema teista sem oftast verpir tveimur eggjum.
Spörfuglar
Spörfuglar eru tegundaríkasti fuglaættbálkur heims. Um 5.900 tegundir spörfugla eru til í heiminum, sem svarar til um 60% allra núlifandi fuglategunda. Á Íslandi eru þekktar um 70 tegundir. Spörfuglar eru allir landfuglar, með mjög stóra afturtá en öðru leyti mjög sundurleitur hópur.
© Náttúrufræðistofa Kópavogs, 2002. Hamraborg 6a, 200 Kópavogur
Sími: 570-0430, Netfang: natkop@natkop.is